Samenvatting
Organisaties verwarren taakbekwaamheid vaak met taakvolwassenheid. Dit whitepaper beschrijft professionele groei als een volgorde van vocabulaire, kennis, ethisch bewustzijn, emotionele volwassenheid, geduld en empathie.
Veel interventies trainen gedrag uit een later stadium terwijl de basis nog ontbreekt. Het model helpt om eerst te zien waar ontwikkeling werkelijk stagneert.
Waarom de volgorde ertoe doet
Veel interventies trainen gedrag uit een later stadium terwijl de basis nog ontbreekt. Het model helpt om eerst te zien waar ontwikkeling werkelijk stagneert.
De zes stadia
Passend vocabulaire
Het eerste stadium gaat over het kunnen benoemen wat er gebeurt. Zonder gedeelde taal blijven observaties vaag: iemand is “lastig”, een overleg “loopt niet”, een team “pakt het niet op”. Passend vocabulaire maakt gedrag, context en verwachting bespreekbaar zonder direct te moraliseren.
Passende interventies:
- werkwoorden en begrippen expliciet maken in onboarding, coaching en evaluatie;
- casussen laten herformuleren van oordeelstaal naar observatietaal;
- een compacte begrippenlijst ontwikkelen voor terugkerende praktijksituaties.
Kennis
Waar vocabulaire woorden geeft, geeft kennis samenhang. In dit stadium leert iemand patronen herkennen, oorzaken onderscheiden van symptomen en eigen ervaring verbinden met professionele kaders. Kennis voorkomt dat ontwikkeling afhankelijk blijft van losse meningen of persoonlijke voorkeuren.
Passende interventies:
- gerichte kennisblokken koppelen aan echte dossiers, klanten of teamcasussen;
- mentorschap inzetten om impliciete vakkennis overdraagbaar te maken;
- na acties kort reflecteren: welk principe zagen we hier aan het werk?
Ethisch bewustzijn
Professionele kennis krijgt pas richting wanneer iemand ziet dat keuzes gevolgen hebben voor anderen. Ethisch bewustzijn betekent kunnen afwegen tussen belangen, rollen, afhankelijkheden en langetermijneffecten. Niet alleen de vraag “werkt het?”, maar ook “is dit verantwoord?” komt centraal te staan.
Passende interventies:
- besluitvorming oefenen met expliciete belangen- en waardenafweging;
- dilemma’s bespreken voordat ze escaleren tot incidenten;
- teams laten benoemen welke verantwoordelijkheid bij hun rol hoort.
Emotionele volwassenheid
In dit stadium kan iemand spanning verdragen zonder direct te vermijden, te verdedigen of te forceren. Emotionele volwassenheid maakt het mogelijk om feedback te ontvangen, grenzen te herkennen en professioneel aanwezig te blijven wanneer een situatie ongemakkelijk wordt.
Passende interventies:
- reflectie op triggers, verdedigingspatronen en herstelgedrag;
- gesprekken vertragen wanneer emoties het denken overnemen;
- leidinggevenden trainen in containment: spanning dragen zonder die door te schuiven.
Geduld
Geduld is geen passiviteit. Het is het vermogen om ontwikkeling tijd te geven zonder de richting los te laten. Dit stadium voorkomt dat organisaties telkens nieuwe interventies stapelen terwijl de vorige nog niet is ingedaald.
Passende interventies:
- ontwikkeldoelen vertalen naar ritme, herhaling en opvolging;
- kleine gedragsindicatoren volgen in plaats van alleen eindresultaten;
- ruimte maken voor oefening, terugval en opnieuw proberen.
Empathie
Empathie is hier het volwassen vermogen om het perspectief van de ander serieus te nemen zonder het eigen professionele oordeel te verliezen. Het is geen meebewegen met alles, maar nauwkeurig luisteren, context begrijpen en handelen met relationele intelligentie.
Passende interventies:
- perspectiefwissels oefenen bij conflicten, klantcontact en teamspanning;
- luistervaardigheid koppelen aan besluitvorming en verantwoordelijkheid;
- evalueren of interventies ook werkelijk begrepen en gedragen worden.
Wetenschappelijke onderbouwing
Het zes-stadia-model is een praktijkmodel. De onderbouwing ligt daarom niet in een enkel causaal artikel, maar in een samenhang van ontwikkelingspsychologie, organisatiekunde, systeemdenken, ethiek, emotieregulatie, implementatiewetenschap en teamleren. Hieronder staat de volledige gevalideerde bronbasis per fase en toepassing.
Download volledige bronmatrix (PDF)TheorieOverkoepelend model11 bronkoppelingen
TheorieZes-stadia-model van professionele ontwikkeling Bergman, G. (2024). Zes stadia van persoonlijke en professionele ontwikkeling. Elephantheia Publishing. Interne uitgave.
Onderbouwt de centrale volgordelogica: vocabulaire -> kennis -> ethisch bewustzijn -> emotionele volwassenheid -> geduld -> empathie.
APABergman, G. (2024). Zes stadia van persoonlijke en professionele ontwikkeling. Elephantheia Publishing. Interne uitgave.
TheorieVaardigheidsverwerving / novice-expertontwikkeling Dreyfus, H. L., & Dreyfus, S. E. (1980). A five-stage model of the mental activities involved in directed skill acquisition. University of...
Onderbouwt dat professionele groei gefaseerd verloopt en dat latere competentie meer vraagt dan losse taakbekwaamheid.
APADreyfus, H. L., & Dreyfus, S. E. (1980). A five-stage model of the mental activities involved in directed skill acquisition. University of California, Berkeley.
TheorieBehoeftenhierarchie Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review, 50(4), 370-396. https://doi.org/10.1037/h0054346
Onderbouwt dat hogere professionele vermogens pas stabiel worden wanneer basisvoorwaarden zoals veiligheid, erkenning en betekenis voldoende aanwezig zijn.
APAMaslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review, 50(4), 370-396. https://doi.org/10.1037/h0054346
TheorieMotivatie-hygienetheorie Herzberg, F., Mausner, B., & Snyderman, B. (1959). The motivation to work (2nd ed.). Wiley.
Onderbouwt het onderscheid tussen randvoorwaarden die disfunctioneren voorkomen en factoren die echte professionele groei stimuleren.
APAHerzberg, F., Mausner, B., & Snyderman, B. (1959). The motivation to work (2nd ed.). Wiley.
TheorieVerwaarloosde organisaties Kampen, J. (2011). Verwaarloosde organisaties (2e druk). Kluwer.
Onderbouwt waarom ontwikkeling stagneert wanneer sturing, relatie, vertrouwen en betekenisgeving langdurig zijn verwaarloosd.
APAKampen, J. (2011). Verwaarloosde organisaties (2e druk). Kluwer.
TheorieCode Rood Van 't Zelfde, E. (2023). Code Rood: Hoe Oranje en Rood gedrag het succes in teams bepalen. Boom.
Onderbouwt gedragsdiagnose rond groen, oranje en rood gedrag en de impact daarvan op teamsucces.
APAVan 't Zelfde, E. (2023). Code Rood: Hoe Oranje en Rood gedrag het succes in teams bepalen. Boom.
TheorieKleurendenken / veranderlogica De Caluwe, L., & Vermaak, H. (2003). Leren veranderen: Een handboek voor de veranderkundige. Kluwer.
Onderbouwt dat interventies moeten passen bij de aard van het ontwikkelvraagstuk en de fase waarin een team zich bevindt.
APADe Caluwe, L., & Vermaak, H. (2003). Leren veranderen: Een handboek voor de veranderkundige. Kluwer.
TheorieArchetypenleer Jung, C. G. (1968). The archetypes and the collective unconscious (2nd ed., R. F. C. Hull, Trans.). Princeton...
Onderbouwt dat terugkerende gedrags- en betekenispatronen herkenbaar kunnen worden gemaakt als ontwikkeltaal.
APAJung, C. G. (1968). The archetypes and the collective unconscious (2nd ed., R. F. C. Hull, Trans.). Princeton University Press.
TheorieTwaalf archetypen Pearson, C. S. (1991). Awakening the heroes within: Twelve archetypes to help us find ourselves and transform our...
Onderbouwt de praktische vertaling van archetypische patronen naar herkenbare profielen en ontwikkelrollen.
APAPearson, C. S. (1991). Awakening the heroes within: Twelve archetypes to help us find ourselves and transform our world. HarperCollins.
TheorieHechting en veiligheid Bowlby, J. (1969). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment. Basic Books.
Onderbouwt dat vertrouwen, veiligheid en relationele beschikbaarheid basiscondities zijn voor latere professionele groei.
APABowlby, J. (1969). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment. Basic Books.
TheorieSystemisch werk Hellinger, B., Weber, G., & Beaumont, H. (1998). Love's hidden symmetry: What makes love work in relationships. Zeig, Tucker & Theisen.
Onderbouwt dat ordening, plek, binding en uitsluiting invloed hebben op teamgedrag en ontwikkelruimte.
APAHellinger, B., Weber, G., & Beaumont, H. (1998). Love's hidden symmetry: What makes love work in relationships. Zeig, Tucker & Theisen.
TheorieFase 1 - Vocabulaire10 bronkoppelingen
TheorieOrganizational culture and leadership Schein, E. H. (2010). Organizational culture and leadership (4th ed.). Jossey-Bass.
Onderbouwt dat taal, gedeelde aannames en betekenisgeving bepalend zijn voor hoe mensen organisatiegedrag interpreteren.
APASchein, E. H. (2010). Organizational culture and leadership (4th ed.). Jossey-Bass.
TheorieSituated learning Lave, J., & Wenger, E. (1991). Situated learning: Legitimate peripheral participation. Cambridge University Press.
Onderbouwt dat vaktaal ontstaat door deelname aan een praktijkgemeenschap, niet alleen door instructie.
APALave, J., & Wenger, E. (1991). Situated learning: Legitimate peripheral participation. Cambridge University Press.
TheorieSensemaking Weick, K. E. (1995). Sensemaking in organizations. Sage.
Onderbouwt dat taal nodig is om ambiguiteit te ordenen en gezamenlijk betekenis te geven aan gebeurtenissen.
APAWeick, K. E. (1995). Sensemaking in organizations. Sage.
TheorieNonviolent Communication Rosenberg, M. B. (2003). Nonviolent Communication: A Language of Life (2nd ed.). PuddleDancer Press.
Onderbouwt het verschil tussen oordeelstaal en observatietaal, en ondersteunt preciezer spreken over gedrag.
APARosenberg, M. B. (2003). Nonviolent Communication: A Language of Life (2nd ed.). PuddleDancer Press.
TheorieSensemaking in organisaties Weick, K. E. (1995). Sensemaking in organizations. Sage.
Onderbouwt dat mensen eerst taal en betekenis moeten vormen voordat zij gezamenlijk kunnen handelen in ambiguïteit.
APAWeick, K. E. (1995). Sensemaking in organizations. Sage.
TheorieOrganiseren als betekenisgevingsproces Weick, K. E., Sutcliffe, K. M., & Obstfeld, D. (2005). Organizing and the process of sensemaking. Organization Science, 16(4), 409-421. https://doi.org/10.1287/orsc.1050.0133
Onderbouwt dat gedeelde woorden, verhalen en cues bepalen hoe teams situaties begrijpen en ordenen.
APAWeick, K. E., Sutcliffe, K. M., & Obstfeld, D. (2005). Organizing and the process of sensemaking. Organization Science, 16(4), 409-421. https://doi.org/10.1287/orsc.1050.0133
TheorieArchetypische taal Jung, C. G. (1968). The archetypes and the collective unconscious (2nd ed., R. F. C. Hull, Trans.). Princeton...
Onderbouwt waarom metaforen en archetypen kunnen helpen om complex gedrag bespreekbaar te maken.
APAJung, C. G. (1968). The archetypes and the collective unconscious (2nd ed., R. F. C. Hull, Trans.). Princeton University Press.
TheorieArchetypen als praktisch vocabulaire Pearson, C. S. (1991). Awakening the heroes within: Twelve archetypes to help us find ourselves and transform our...
Onderbouwt het gebruik van herkenbare archetypische namen als gemeenschappelijke taal voor patronen.
APAPearson, C. S. (1991). Awakening the heroes within: Twelve archetypes to help us find ourselves and transform our world. HarperCollins.
TheorieDefensieve organisatietaal Argyris, C. (1990). Overcoming organizational defenses: Facilitating organizational learning. Allyn and Bacon.
Onderbouwt dat woorden ook verdedigingsmechanismen kunnen worden wanneer organisaties pijnlijke werkelijkheden vermijden.
APAArgyris, C. (1990). Overcoming organizational defenses: Facilitating organizational learning. Allyn and Bacon.
TheorieGedeelde mentale modellen Senge, P. M. (2006). The fifth discipline: The art and practice of the learning organization (Rev. ed.). Doubleday.
Onderbouwt dat teams pas samen kunnen leren wanneer zij taal ontwikkelen voor patronen, aannames en systeemrelaties.
APASenge, P. M. (2006). The fifth discipline: The art and practice of the learning organization (Rev. ed.). Doubleday.
TheorieFase 2 - Kennis11 bronkoppelingen
TheorieKenniscreatie Nonaka, I., & Takeuchi, H. (1995). The knowledge-creating company. Oxford University Press.
Onderbouwt hoe organisaties expliciete en impliciete kennis ontwikkelen, delen en omzetten in professioneel handelen.
APANonaka, I., & Takeuchi, H. (1995). The knowledge-creating company. Oxford University Press.
TheorieTacit knowledge Polanyi, M. (1966). The tacit dimension. Routledge & Kegan Paul.
Onderbouwt dat professionele kennis deels impliciet is en via oefening, voorbeeldgedrag en reflectie overdraagbaar wordt.
APAPolanyi, M. (1966). The tacit dimension. Routledge & Kegan Paul.
TheorieOrganisatieleren van ervaring naar kennis Argote, L., & Miron-Spektor, E. (2011). Organizational learning: From experience to knowledge. Organization Science, 22(5), 1123-1137. https://doi.org/10.1287/orsc.1100.0621
Onderbouwt dat ervaring pas kennis wordt wanneer organisaties patronen expliciteren en borgen.
APAArgote, L., & Miron-Spektor, E. (2011). Organizational learning: From experience to knowledge. Organization Science, 22(5), 1123-1137. https://doi.org/10.1287/orsc.1100.0621
TheorieLerende organisatie Senge, P. M. (2006). The fifth discipline: The art and practice of the learning organization (Rev. ed.). Doubleday.
Onderbouwt systeemleren, gedeelde mentale modellen en de noodzaak om kennis in de organisatiepraktijk te verankeren.
APASenge, P. M. (2006). The fifth discipline: The art and practice of the learning organization (Rev. ed.). Doubleday.
TheorieSituated learning Lave, J., & Wenger, E. (1991). Situated learning: Legitimate peripheral participation. Cambridge University Press.
Onderbouwt dat kennis niet alleen wordt overgedragen, maar ontstaat door deelname aan praktijkgemeenschappen.
APALave, J., & Wenger, E. (1991). Situated learning: Legitimate peripheral participation. Cambridge University Press.
TheorieOrganisatieleren uit ervaring Argote, L., & Miron-Spektor, E. (2011). Organizational learning: From experience to knowledge. Organization Science, 22(5), 1123-1137. https://doi.org/10.1287/orsc.1100.0621
Onderbouwt hoe ervaring wordt omgezet in collectieve kennis en routines.
APAArgote, L., & Miron-Spektor, E. (2011). Organizational learning: From experience to knowledge. Organization Science, 22(5), 1123-1137. https://doi.org/10.1287/orsc.1100.0621
TheorieImpliciete relationele kennis Bowlby, J. (1969). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment. Basic Books.
Onderbouwt dat mensen relationele patronen vaak al aanvoelen voordat zij die expliciet kunnen benoemen.
APABowlby, J. (1969). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment. Basic Books.
TheorieSystemische diagnose Hellinger, B., Weber, G., & Beaumont, H. (1998). Love's hidden symmetry: What makes love work in relationships. Zeig, Tucker & Theisen.
Onderbouwt kennisontwikkeling rond onderliggende ordeningen, loyaliteiten en terugkerende dynamieken in groepen.
APAHellinger, B., Weber, G., & Beaumont, H. (1998). Love's hidden symmetry: What makes love work in relationships. Zeig, Tucker & Theisen.
TheorieDouble-loop learning Argyris, C., & Schon, D. A. (1978). Organizational learning: A theory of action perspective. Addison-Wesley.
Onderbouwt dat echte kennisgroei vraagt om het onderzoeken van onderliggende aannames, niet alleen het verbeteren van acties.
APAArgyris, C., & Schon, D. A. (1978). Organizational learning: A theory of action perspective. Addison-Wesley.
TheorieKenniscreatie als sociaal proces Nonaka, I., & Takeuchi, H. (1995). The knowledge-creating company. Oxford University Press.
Onderbouwt dat kennis ontstaat door interactie tussen impliciete ervaring en expliciete conceptualisering.
APANonaka, I., & Takeuchi, H. (1995). The knowledge-creating company. Oxford University Press.
TheorieImpliciete expertise Polanyi, M. (1966). The tacit dimension. Routledge & Kegan Paul.
Onderbouwt dat professionele bekwaamheid vaak zichtbaar is in handelen voordat zij volledig in woorden is gevat.
APAPolanyi, M. (1966). The tacit dimension. Routledge & Kegan Paul.
TheorieFase 3 - Ethisch bewustzijn12 bronkoppelingen
TheorieMorele ontwikkeling Kohlberg, L. (1981). The philosophy of moral development. Harper & Row.
Onderbouwt dat ethisch redeneren zich ontwikkelt van regelvolging naar principiëlere afwegingen.
APAKohlberg, L. (1981). The philosophy of moral development. Harper & Row.
TheorieMoral development / moreel oordeel Rest, J. R. (1986). Moral development: Advances in research and theory. Praeger.
Onderbouwt morele sensitiviteit, moreel oordeel en de ontwikkeling van ethische besluitvorming.
APARest, J. R. (1986). Moral development: Advances in research and theory. Praeger.
TheorieEthische besluitvorming in organisaties Trevino, L. K. (1986). Ethical decision making in organizations: A person-situation interactionist model. Academy of Management Review, 11(3),...
Onderbouwt dat ethisch handelen voortkomt uit interactie tussen persoon, rol, situatie en organisatiecontext.
APATrevino, L. K. (1986). Ethical decision making in organizations: A person-situation interactionist model. Academy of Management Review, 11(3), 601-617. https://doi.org/10.5465/amr.1986.4306235
TheorieOrganizational justice Colquitt, J. A. (2001). On the dimensionality of organizational justice: A construct validation of a measure. Journal of...
Onderbouwt dat ervaren eerlijkheid, procedurele rechtvaardigheid en distributieve rechtvaardigheid het ethisch klimaat dragen.
APAColquitt, J. A. (2001). On the dimensionality of organizational justice: A construct validation of a measure. Journal of Applied Psychology, 86(3), 386-400. https://doi.org/10.1037/0021-9010.86.3.386
TheorieGroupthink Janis, I. L. (1982). Groupthink: Psychological studies of policy decisions and fiascoes (2nd ed.). Houghton Mifflin.
Onderbouwt het risico dat groepsdruk, conformiteit en schijnconsensus ethische en inhoudelijke besluitkwaliteit aantasten.
APAJanis, I. L. (1982). Groupthink: Psychological studies of policy decisions and fiascoes (2nd ed.). Houghton Mifflin.
TheorieGroupthink Janis, I. L. (1982). Groupthink: Psychological studies of policy decisions and fiascoes (2nd ed.). Houghton Mifflin.
Onderbouwt waarom ethisch bewustzijn tegenspraak, twijfel en afwijkende perspectieven nodig heeft.
APAJanis, I. L. (1982). Groupthink: Psychological studies of policy decisions and fiascoes (2nd ed.). Houghton Mifflin.
TheorieOrganizational justice Greenberg, J. (1990). Organizational justice: Yesterday, today, and tomorrow. Journal of Management, 16(2), 399-432. https://doi.org/10.1177/014920639001600208
Onderbouwt dat ervaren eerlijkheid en procedurele rechtvaardigheid bepalend zijn voor morele legitimiteit.
APAGreenberg, J. (1990). Organizational justice: Yesterday, today, and tomorrow. Journal of Management, 16(2), 399-432. https://doi.org/10.1177/014920639001600208
TheorieDimensies van organizational justice Colquitt, J. A. (2001). On the dimensionality of organizational justice: A construct validation of a measure. Journal of...
Onderbouwt het onderscheid tussen distributieve, procedurele, interpersoonlijke en informatieve rechtvaardigheid.
APAColquitt, J. A. (2001). On the dimensionality of organizational justice: A construct validation of a measure. Journal of Applied Psychology, 86(3), 386-400. https://doi.org/10.1037/0021-9010.86.3.386
TheoriePsychoneurose als ontwikkelsignaal Dabrowski, K. (1972). Psychoneurosis is not an illness: Neuroses and psychoneuroses from the perspective of positive disintegration....
Onderbouwt dat innerlijke spanning niet alleen pathologisch hoeft te zijn, maar ook morele en persoonlijke groei kan signaleren.
APADabrowski, K. (1972). Psychoneurosis is not an illness: Neuroses and psychoneuroses from the perspective of positive disintegration. Gryf Publications.
TheoriePositieve desintegratie als morele groei Mendaglio, S. (Ed.). (2008). Dabrowski's theory of positive disintegration. Great Potential Press.
Onderbouwt dat ethisch bewustzijn kan ontstaan door conflict tussen oude aanpassing en hogere waarden.
APAMendaglio, S. (Ed.). (2008). Dabrowski's theory of positive disintegration. Great Potential Press.
TheorieViercomponentenmodel van moreel handelen Rest, J. R. (1986). Moral development: Advances in research and theory. Praeger.
Onderbouwt dat ethiek niet alleen oordeel is, maar ook sensitiviteit, motivatie en uitvoering vraagt.
APARest, J. R. (1986). Moral development: Advances in research and theory. Praeger.
TheorieInteractionistische ethiek Trevino, L. K. (1986). Ethical decision making in organizations: A person-situation interactionist model. Academy of Management Review, 11(3),...
Onderbouwt dat ethisch gedrag ontstaat uit de wisselwerking tussen persoon, situatie en organisatiecontext.
APATrevino, L. K. (1986). Ethical decision making in organizations: A person-situation interactionist model. Academy of Management Review, 11(3), 601-617. https://doi.org/10.5465/amr.1986.4306235
TheorieFase 4 - Emotionele volwassenheid11 bronkoppelingen
TheorieEmotionele intelligentie Goleman, D. (1995). Emotional intelligence. Bantam.
Onderbouwt zelfbewustzijn, zelfregulatie, motivatie, empathie en sociale vaardigheid als professionele vermogens.
APAGoleman, D. (1995). Emotional intelligence. Bantam.
TheorieEmotieregulatie Gross, J. J. (1998). The emerging field of emotion regulation. Review of General Psychology, 2(3), 271-299. https://doi.org/10.1037/1089-2680.2.3.271
Onderbouwt het vermogen om emoties te herkennen, moduleren en professioneel beschikbaar te blijven onder spanning.
APAGross, J. J. (1998). The emerging field of emotion regulation. Review of General Psychology, 2(3), 271-299. https://doi.org/10.1037/1089-2680.2.3.271
TheorieResonant leadership Boyatzis, R., & McKee, A. (2005). Resonant leadership. Harvard Business School Press.
Onderbouwt emotionele resonantie, relationele volwassenheid en leiderschap dat spanning kan dragen.
APABoyatzis, R., & McKee, A. (2005). Resonant leadership. Harvard Business School Press.
TheoriePositieve desintegratie Dabrowski, K. (1964). Positive disintegration. Little, Brown.
Onderbouwt dat innerlijke spanning en tijdelijke desorganisatie kunnen bijdragen aan hogere persoonlijke integratie.
APADabrowski, K. (1964). Positive disintegration. Little, Brown.
TheorieStress en coping Mate, G. (2003). When the body says no: The cost of hidden stress. Knopf Canada.
Onderbouwt de relatie tussen chronische stress, copingpatronen en lichamelijke/psychologische signalen.
APAMate, G. (2003). When the body says no: The cost of hidden stress. Knopf Canada.
TheorieMensbeeld en sturingslogica McGregor, D. (1960). The human side of enterprise. McGraw-Hill.
Onderbouwt dat professionele volwassenheid vraagt om bewustzijn van impliciete aannames over mensen, motivatie en controle.
APAMcGregor, D. (1960). The human side of enterprise. McGraw-Hill.
TheorieHigh reliability organizing Weick, K. E., & Sutcliffe, K. M. (2007). Managing the unexpected: Resilient performance in an age of uncertainty (2nd ed.). Jossey-Bass.
Onderbouwt het vermogen om onder druk alert, nederig en veerkrachtig te blijven handelen.
APAWeick, K. E., & Sutcliffe, K. M. (2007). Managing the unexpected: Resilient performance in an age of uncertainty (2nd ed.). Jossey-Bass.
TheorieHechtingspatronen onder spanning Bowlby, J. (1969). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment. Basic Books.
Onderbouwt waarom professionele reacties onder druk mede worden gevormd door veiligheid, nabijheid en afstand.
APABowlby, J. (1969). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment. Basic Books.
TheorieLichamelijke signalen van stress Mate, G. (2003). When the body says no: The cost of hidden stress. Knopf Canada.
Onderbouwt dat emotionele volwassenheid ook vraagt om het serieus nemen van stresssignalen in het lichaam.
APAMate, G. (2003). When the body says no: The cost of hidden stress. Knopf Canada.
TheorieEmotionele resonantie Boyatzis, R., & McKee, A. (2005). Resonant leadership. Harvard Business School Press.
Onderbouwt dat volwassen leiderschap spanning kan reguleren en relationele veiligheid kan versterken.
APABoyatzis, R., & McKee, A. (2005). Resonant leadership. Harvard Business School Press.
TheorieEmotieregulatie als professioneel vermogen Gross, J. J. (1998). The emerging field of emotion regulation. Review of General Psychology, 2(3), 271-299. https://doi.org/10.1037/1089-2680.2.3.271
Onderbouwt dat volwassenheid zichtbaar wordt in het kunnen moduleren van emotionele reacties zonder contact te verliezen.
APAGross, J. J. (1998). The emerging field of emotion regulation. Review of General Psychology, 2(3), 271-299. https://doi.org/10.1037/1089-2680.2.3.271
TheorieFase 5 - Geduld11 bronkoppelingen
TheorieThinking, fast and slow Kahneman, D. (2011). Thinking, fast and slow. Farrar, Straus and Giroux.
Onderbouwt waarom vertraagd denken, reflectie en impulscontrole nodig zijn voor volwassen professioneel oordeel.
APAKahneman, D. (2011). Thinking, fast and slow. Farrar, Straus and Giroux.
TheorieZelfdiscipline Duckworth, A. L., & Seligman, M. E. P. (2005). Self-discipline outdoes IQ in predicting academic performance of adolescents. Psychological Science, 16(12), 939-944. https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2005.01641.x
Onderbouwt dat volharding en zelfdiscipline sterke voorspellers zijn van leren en prestatie.
APADuckworth, A. L., & Seligman, M. E. P. (2005). Self-discipline outdoes IQ in predicting academic performance of adolescents. Psychological Science, 16(12), 939-944. https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2005.01641.x
TheorieWilskracht en zelfcontrole Baumeister, R. F., & Tierney, J. (2011). Willpower: Rediscovering the greatest human strength. Penguin Press.
Onderbouwt geduld als gedragsregulatie: richting vasthouden zonder impulsief te forceren.
APABaumeister, R. F., & Tierney, J. (2011). Willpower: Rediscovering the greatest human strength. Penguin Press.
TheorieSysteemdenken Meadows, D. H. (2008). Thinking in systems: A primer. Chelsea Green Publishing.
Onderbouwt waarom duurzame interventies rekening houden met vertragingen, feedbacklussen en onbedoelde effecten.
APAMeadows, D. H. (2008). Thinking in systems: A primer. Chelsea Green Publishing.
TheorieDynamic Sustainability Framework Chambers, D. A., Glasgow, R. E., & Stange, K. C. (2013). The dynamic sustainability framework: Addressing the paradox of sustainment amid ongoing change. Implementation Science,...
Onderbouwt dat interventies doorlopend aangepast moeten worden aan context, in plaats van eenmalig uitgerold.
APAChambers, D. A., Glasgow, R. E., & Stange, K. C. (2013). The dynamic sustainability framework: Addressing the paradox of sustainment amid ongoing change. Implementation Science, 8, 117. https://doi.org/10.1186/1748-5908-8-117
TheorieHigh Reliability Organization Roberts, K. H. (1990). Some characteristics of one type of high reliability organization. Organization Science, 1(2), 160-176. https://doi.org/10.1287/orsc.1.2.160
Onderbouwt geduld als aandachtig blijven bij kleine signalen, afwijkingen en zwakke waarschuwingen.
APARoberts, K. H. (1990). Some characteristics of one type of high reliability organization. Organization Science, 1(2), 160-176. https://doi.org/10.1287/orsc.1.2.160
TheorieIncident Command System Bigley, G. A., & Roberts, K. H. (2001). The incident command system: High-reliability organizing for complex and volatile task environments. Academy of...
Onderbouwt waarom complexe situaties vragen om gestructureerde respons, rolduidelijkheid en gecontroleerde opschaling.
APABigley, G. A., & Roberts, K. H. (2001). The incident command system: High-reliability organizing for complex and volatile task environments. Academy of Management Journal, 44(6), 1281-1299. https://doi.org/10.2307/3069401
TheorieOntwikkeling via spanning en herintegratie Dabrowski, K. (1964). Positive disintegration. Little, Brown.
Onderbouwt dat groei tijd vraagt omdat oude patronen eerst kunnen desintegreren voordat nieuw gedrag stabiel wordt.
APADabrowski, K. (1964). Positive disintegration. Little, Brown.
TheorieVerwaarloosde organisaties als traag herstelproces Kampen, J. (2011). Verwaarloosde organisaties (2e druk). Kluwer.
Onderbouwt dat herstel van vertrouwen, sturing en volwassenheid langdurig en consequent handelen vraagt.
APAKampen, J. (2011). Verwaarloosde organisaties (2e druk). Kluwer.
TheorieVertragingen en feedbacklussen Meadows, D. H. (2008). Thinking in systems: A primer. Chelsea Green Publishing.
Onderbouwt dat interventies vaak pas later effect tonen en dat te vroeg bijsturen nieuwe problemen kan veroorzaken.
APAMeadows, D. H. (2008). Thinking in systems: A primer. Chelsea Green Publishing.
TheorieVertraagd denken Kahneman, D. (2011). Thinking, fast and slow. Farrar, Straus and Giroux.
Onderbouwt dat professionele oordeelsvorming vraagt om vertraging, reflectie en correctie van intuïtieve denkfouten.
APAKahneman, D. (2011). Thinking, fast and slow. Farrar, Straus and Giroux.
TheorieFase 6 - Empathie14 bronkoppelingen
TheorieFunctionele architectuur van empathie Decety, J., & Jackson, P. L. (2004). The functional architecture of human empathy. Behavioral and Cognitive Neuroscience Reviews, 3(2), 71-100. https://doi.org/10.1177/1534582304267187
Onderbouwt empathie als combinatie van affectieve resonantie, perspectiefname en zelf-anderonderscheid.
APADecety, J., & Jackson, P. L. (2004). The functional architecture of human empathy. Behavioral and Cognitive Neuroscience Reviews, 3(2), 71-100. https://doi.org/10.1177/1534582304267187
TheorieAltruism in humans Batson, C. D. (2011). Altruism in humans. Oxford University Press.
Onderbouwt empathisch gemotiveerd prosociaal handelen en hulpgedrag.
APABatson, C. D. (2011). Altruism in humans. Oxford University Press.
TheoriePsychologische veiligheid Edmondson, A. C. (1999). Psychological safety and learning behavior in work teams. Administrative Science Quarterly, 44(2), 350-383. https://doi.org/10.2307/2666999
Onderbouwt dat teams leren, risico's melden en fouten bespreken wanneer interpersoonlijke veiligheid aanwezig is.
APAEdmondson, A. C. (1999). Psychological safety and learning behavior in work teams. Administrative Science Quarterly, 44(2), 350-383. https://doi.org/10.2307/2666999
TheoriePsychological safety als construct Edmondson, A. C., & Lei, Z. (2014). Psychological safety: The history, renaissance, and future of an interpersonal construct. Annual Review of...
Onderbouwt psychologische veiligheid als interpersoonlijke conditie voor leren, spreken en samenwerken.
APAEdmondson, A. C., & Lei, Z. (2014). Psychological safety: The history, renaissance, and future of an interpersonal construct. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 1, 23-43. https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-031413-091305
TheorieVertrouwen in organisaties Mayer, R. C., Davis, J. H., & Schoorman, F. D. (1995). An integrative model of organizational trust. Academy of Management Review, 20(3), 709-734. https://doi.org/10.5465/amr.1995.9508080335
Onderbouwt empathie als basis voor vertrouwen via competentie, welwillendheid en integriteit.
APAMayer, R. C., Davis, J. H., & Schoorman, F. D. (1995). An integrative model of organizational trust. Academy of Management Review, 20(3), 709-734. https://doi.org/10.5465/amr.1995.9508080335
TheorieCognitief en affectief vertrouwen McAllister, D. J. (1995). Affect- and cognition-based trust as foundations for interpersonal cooperation in organizations. Academy of Management...
Onderbouwt het onderscheid tussen vertrouwen in iemands kunde en vertrouwen in de relationele band.
APAMcAllister, D. J. (1995). Affect- and cognition-based trust as foundations for interpersonal cooperation in organizations. Academy of Management Journal, 38(1), 24-59. https://doi.org/10.2307/256727
TheorieTrust in leadership Dirks, K. T., & Ferrin, D. L. (2002). Trust in leadership: Meta-analytic findings and implications for research and practice. Journal of Applied...
Onderbouwt dat vertrouwen in leiderschap samenhangt met prestatie, tevredenheid en samenwerking.
APADirks, K. T., & Ferrin, D. L. (2002). Trust in leadership: Meta-analytic findings and implications for research and practice. Journal of Applied Psychology, 87(4), 611-628. https://doi.org/10.1037/0021-9010.87.4.611
TheorieBurn-out als organisatievraagstuk World Health Organization. (2019, May 28). Burn-out an "occupational phenomenon": International Classification of Diseases. https://www.who.int/news/item/28-05-2019-burn-out-an-occupational-phenomenon-international-classification-of-diseases
Onderbouwt dat uitval en overbelasting ook werkcontext- en systeemfenomenen zijn, niet alleen individuele zwakte.
APAWorld Health Organization. (2019, May 28). Burn-out an "occupational phenomenon": International Classification of Diseases. https://www.who.int/news/item/28-05-2019-burn-out-an-occupational-phenomenon-international-classification-of-diseases
TheorieGeweldloze communicatie Rosenberg, M. B. (2003). Nonviolent Communication: A Language of Life (2nd ed.). PuddleDancer Press.
Onderbouwt empathisch luisteren, behoeftebewustzijn en taal die spanning kan dragen zonder escalatie.
APARosenberg, M. B. (2003). Nonviolent Communication: A Language of Life (2nd ed.). PuddleDancer Press.
TheorieCognitief en affectief vertrouwen McAllister, D. J. (1995). Affect- and cognition-based trust as foundations for interpersonal cooperation in organizations. Academy of Management...
Onderbouwt dat empathie zowel vertrouwen in competentie als vertrouwen in relatie versterkt.
APAMcAllister, D. J. (1995). Affect- and cognition-based trust as foundations for interpersonal cooperation in organizations. Academy of Management Journal, 38(1), 24-59. https://doi.org/10.2307/256727
TheorieIntegratief model van vertrouwen Mayer, R. C., Davis, J. H., & Schoorman, F. D. (1995). An integrative model of organizational trust. Academy of Management Review, 20(3), 709-734. https://doi.org/10.5465/amr.1995.9508080335
Onderbouwt empathie als basis voor welwillendheid, integriteit en geloofwaardigheid in samenwerking.
APAMayer, R. C., Davis, J. H., & Schoorman, F. D. (1995). An integrative model of organizational trust. Academy of Management Review, 20(3), 709-734. https://doi.org/10.5465/amr.1995.9508080335
TheorieRelationele binding en veilige basis Bowlby, J. (1969). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment. Basic Books.
Onderbouwt empathie als vermogen om nabijheid, veiligheid en zelfstandigheid tegelijk te respecteren.
APABowlby, J. (1969). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment. Basic Books.
TheoriePsychologische veiligheid als empathische conditie Edmondson, A. C. (1999). Psychological safety and learning behavior in work teams. Administrative Science Quarterly, 44(2), 350-383. https://doi.org/10.2307/2666999
Onderbouwt dat empathische teams makkelijker fouten bespreken, vragen stellen en hulp zoeken.
APAEdmondson, A. C. (1999). Psychological safety and learning behavior in work teams. Administrative Science Quarterly, 44(2), 350-383. https://doi.org/10.2307/2666999
TheorieEmpathie als perspectiefname Decety, J., & Jackson, P. L. (2004). The functional architecture of human empathy. Behavioral and Cognitive Neuroscience Reviews, 3(2), 71-100. https://doi.org/10.1177/1534582304267187
Onderbouwt empathie als combinatie van voelen met de ander en het cognitief kunnen innemen van diens perspectief.
APADecety, J., & Jackson, P. L. (2004). The functional architecture of human empathy. Behavioral and Cognitive Neuroscience Reviews, 3(2), 71-100. https://doi.org/10.1177/1534582304267187
TheorieToepassing / diagnose3 bronkoppelingen
TheorieCohen's kappa Cohen, J. (1960). A coefficient of agreement for nominal scales. Educational and Psychological Measurement, 20(1), 37-46. https://doi.org/10.1177/001316446002000104
Onderbouwt waarom beoordelingen, observaties en voortgangsmetingen betrouwbaar moeten worden gecodeerd.
APACohen, J. (1960). A coefficient of agreement for nominal scales. Educational and Psychological Measurement, 20(1), 37-46. https://doi.org/10.1177/001316446002000104
TheorieObserver agreement Landis, J. R., & Koch, G. G. (1977). The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics, 33(1), 159-174. https://doi.org/10.2307/2529310
Onderbouwt interpretatie van interbeoordelaarsbetrouwbaarheid bij categorische observaties.
APALandis, J. R., & Koch, G. G. (1977). The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics, 33(1), 159-174. https://doi.org/10.2307/2529310
TheorieBetrouwbare fase-inschatting Cohen, J. (1960). A coefficient of agreement for nominal scales. Educational and Psychological Measurement, 20(1), 37-46. https://doi.org/10.1177/001316446002000104
Onderbouwt dat fase-inschattingen pas bruikbaar zijn wanneer beoordelaars voldoende consistent coderen.
APACohen, J. (1960). A coefficient of agreement for nominal scales. Educational and Psychological Measurement, 20(1), 37-46. https://doi.org/10.1177/001316446002000104
TheorieToepassing / implementatie6 bronkoppelingen
TheorieCFIR / implementation science Damschroder, L. J., Aron, D. C., Keith, R. E., Kirsh, S. R., Alexander, J. A., & Lowery, J. C. (2009). Fostering implementation of health services research findings into practice: A consolidated framework for advancing...
Onderbouwt dat implementatie afhangt van interventie, context, betrokkenen en proces.
APADamschroder, L. J., Aron, D. C., Keith, R. E., Kirsh, S. R., Alexander, J. A., & Lowery, J. C. (2009). Fostering implementation of health services research findings into practice: A consolidated framework for advancing implementation science. Implementation Science, 4, 50. https://doi.org/10.1186/1748-5908-4-50
TheorieOrganizational readiness for change Weiner, B. J. (2009). A theory of organizational readiness for change. Implementation Science, 4, 67. https://doi.org/10.1186/1748-5908-4-67
Onderbouwt dat verandering vraagt om gedeelde veranderbereidheid en geloof in uitvoerbaarheid.
APAWeiner, B. J. (2009). A theory of organizational readiness for change. Implementation Science, 4, 67. https://doi.org/10.1186/1748-5908-4-67
TheorieCreating readiness for change Armenakis, A. A., Harris, S. G., & Mossholder, K. W. (1993). Creating readiness for organizational change. Human Relations, 46(6), 681-703. https://doi.org/10.1177/001872679304600601
Onderbouwt dat veranderbereidheid actief gecreëerd moet worden via urgentie, vertrouwen en passende condities.
APAArmenakis, A. A., Harris, S. G., & Mossholder, K. W. (1993). Creating readiness for organizational change. Human Relations, 46(6), 681-703. https://doi.org/10.1177/001872679304600601
TheorieReadiness for organizational change schaalontwikkeling Holt, D. T., Armenakis, A. A., Feild, H. S., & Harris, S. G. (2007). Readiness for organizational change: The systematic development of a scale. The Journal of Applied...
Onderbouwt meetbaarheid van veranderbereidheid in organisaties.
APAHolt, D. T., Armenakis, A. A., Feild, H. S., & Harris, S. G. (2007). Readiness for organizational change: The systematic development of a scale. The Journal of Applied Behavioral Science, 43(2), 232-255. https://doi.org/10.1177/0021886306295295
TheorieAdaptieve borging Chambers, D. A., Glasgow, R. E., & Stange, K. C. (2013). The dynamic sustainability framework: Addressing the paradox of sustainment amid ongoing change. Implementation Science,...
Onderbouwt dat de zes stadia niet statisch moeten worden ingevoerd, maar voortdurend moeten worden aangepast aan veranderende context.
APAChambers, D. A., Glasgow, R. E., & Stange, K. C. (2013). The dynamic sustainability framework: Addressing the paradox of sustainment amid ongoing change. Implementation Science, 8, 117. https://doi.org/10.1186/1748-5908-8-117
TheorieCFIR als implementatiekader Damschroder, L. J., Aron, D. C., Keith, R. E., Kirsh, S. R., Alexander, J. A., & Lowery, J. C. (2009). Fostering implementation of health services research findings into practice: A consolidated framework for advancing...
Onderbouwt dat implementatie van het zes-stadia-model afhankelijk is van interventiekenmerken, inner setting, outer setting, personen en proces.
APADamschroder, L. J., Aron, D. C., Keith, R. E., Kirsh, S. R., Alexander, J. A., & Lowery, J. C. (2009). Fostering implementation of health services research findings into practice: A consolidated framework for advancing implementation science. Implementation Science, 4, 50. https://doi.org/10.1186/1748-5908-4-50
TheorieToepassing / veranderstrategie1 bronkoppelingen
TheorieAmbidextere organisatie Tushman, M. L., & O'Reilly, C. A. (1996). Ambidextrous organizations: Managing evolutionary and revolutionary change. California Management Review, 38(4), 8-30. https://doi.org/10.2307/41165852
Onderbouwt dat organisaties tegelijk exploitatie en exploratie moeten kunnen dragen.
APATushman, M. L., & O'Reilly, C. A. (1996). Ambidextrous organizations: Managing evolutionary and revolutionary change. California Management Review, 38(4), 8-30. https://doi.org/10.2307/41165852
TheorieToepassing / risico en gezondheid1 bronkoppelingen
TheorieBurn-out als werkfenomeen World Health Organization. (2019, May 28). Burn-out an "occupational phenomenon": International Classification of Diseases. https://www.who.int/news/item/28-05-2019-burn-out-an-occupational-phenomenon-international-classification-of-diseases
Onderbouwt dat overbelasting en uitval mede vanuit werkcontext, organisatie-inrichting en systeemcondities moeten worden begrepen.
APAWorld Health Organization. (2019, May 28). Burn-out an "occupational phenomenon": International Classification of Diseases. https://www.who.int/news/item/28-05-2019-burn-out-an-occupational-phenomenon-international-classification-of-diseases
TheorieToepassing / interventiekeuze2 bronkoppelingen
TheorieVeranderkleuren als interventiekompas De Caluwe, L., & Vermaak, H. (2003). Leren veranderen: Een handboek voor de veranderkundige. Kluwer.
Onderbouwt dat elke fase een andere veranderlogica kan vragen: leren, onderhandelen, ontwerpen, macht, betekenisgeving of groei.
APADe Caluwe, L., & Vermaak, H. (2003). Leren veranderen: Een handboek voor de veranderkundige. Kluwer.
TheorieFasegericht herstel in verwaarloosde organisaties Kampen, J. (2011). Verwaarloosde organisaties (2e druk). Kluwer.
Onderbouwt dat interventies eerst structuur, betrouwbaarheid en begrenzing moeten herstellen voordat diepere ontwikkeling mogelijk is.
APAKampen, J. (2011). Verwaarloosde organisaties (2e druk). Kluwer.
TheorieToepassing / teamdiagnose1 bronkoppelingen
TheorieGroen, oranje en rood gedrag Van 't Zelfde, E. (2023). Code Rood: Hoe Oranje en Rood gedrag het succes in teams bepalen. Boom.
Onderbouwt het herkennen van constructief, risicovol en destructief gedrag als praktische ingang voor teams.
APAVan 't Zelfde, E. (2023). Code Rood: Hoe Oranje en Rood gedrag het succes in teams bepalen. Boom.
TheorieToepassing / leiderschap1 bronkoppelingen
TheorieCultuurdiagnose via aannames Schein, E. H. (2010). Organizational culture and leadership (4th ed.). Jossey-Bass.
Onderbouwt dat leiders niet alleen gedrag, maar ook onderliggende aannames en cultuurpatronen moeten lezen.
APASchein, E. H. (2010). Organizational culture and leadership (4th ed.). Jossey-Bass.
TheorieToepassing / teamleren1 bronkoppelingen
TheoriePsychologische veiligheid als leerconditie Edmondson, A. C., & Lei, Z. (2014). Psychological safety: The history, renaissance, and future of an interpersonal construct. Annual Review of...
Onderbouwt dat faseontwikkeling versnelt wanneer mensen onzekerheid, fouten en vragen zonder gezichtsverlies kunnen inbrengen.
APAEdmondson, A. C., & Lei, Z. (2014). Psychological safety: The history, renaissance, and future of an interpersonal construct. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 1, 23-43. https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-031413-091305
TheorieToepassing / veranderbereidheid2 bronkoppelingen
TheorieChange commitment en change efficacy Weiner, B. J. (2009). A theory of organizational readiness for change. Implementation Science, 4, 67. https://doi.org/10.1186/1748-5908-4-67
Onderbouwt dat mensen pas meebewegen wanneer zij verandering belangrijk vinden en geloven dat uitvoering mogelijk is.
APAWeiner, B. J. (2009). A theory of organizational readiness for change. Implementation Science, 4, 67. https://doi.org/10.1186/1748-5908-4-67
TheorieActief creëren van veranderbereidheid Armenakis, A. A., Harris, S. G., & Mossholder, K. W. (1993). Creating readiness for organizational change. Human Relations, 46(6), 681-703. https://doi.org/10.1177/001872679304600601
Onderbouwt dat urgentie, geloofwaardigheid en passende ondersteuning expliciet georganiseerd moeten worden.
APAArmenakis, A. A., Harris, S. G., & Mossholder, K. W. (1993). Creating readiness for organizational change. Human Relations, 46(6), 681-703. https://doi.org/10.1177/001872679304600601
TheorieToepassing / meting2 bronkoppelingen
TheorieMeetbare veranderbereidheid Holt, D. T., Armenakis, A. A., Feild, H. S., & Harris, S. G. (2007). Readiness for organizational change: The systematic development of a scale. The Journal of Applied...
Onderbouwt dat veranderbereidheid systematisch kan worden gemeten en gevolgd in plaats van alleen intuïtief ingeschat.
APAHolt, D. T., Armenakis, A. A., Feild, H. S., & Harris, S. G. (2007). Readiness for organizational change: The systematic development of a scale. The Journal of Applied Behavioral Science, 43(2), 232-255. https://doi.org/10.1177/0021886306295295
TheorieInterbeoordelaarsbetrouwbaarheid Landis, J. R., & Koch, G. G. (1977). The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics, 33(1), 159-174. https://doi.org/10.2307/2529310
Onderbouwt dat fasecodering tussen begeleiders, onderzoekers of beoordelaars consistent moet worden gemaakt.
APALandis, J. R., & Koch, G. G. (1977). The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics, 33(1), 159-174. https://doi.org/10.2307/2529310
TheorieToepassing / organisatieontwikkeling1 bronkoppelingen
TheorieExploitatie en exploratie Tushman, M. L., & O'Reilly, C. A. (1996). Ambidextrous organizations: Managing evolutionary and revolutionary change. California Management Review, 38(4), 8-30. https://doi.org/10.2307/41165852
Onderbouwt dat volwassen organisaties tegelijk moeten stabiliseren wat werkt en ruimte moeten maken voor vernieuwing.
APATushman, M. L., & O'Reilly, C. A. (1996). Ambidextrous organizations: Managing evolutionary and revolutionary change. California Management Review, 38(4), 8-30. https://doi.org/10.2307/41165852
TheorieToepassing / crisissituaties1 bronkoppelingen
TheorieHigh reliability onder druk Weick, K. E., & Sutcliffe, K. M. (2007). Managing the unexpected: Resilient performance in an age of uncertainty (2nd ed.). Jossey-Bass.
Onderbouwt dat teams in onzekere situaties alert blijven door preoccupatie met falen, terughoudend vereenvoudigen en veerkracht.
APAWeick, K. E., & Sutcliffe, K. M. (2007). Managing the unexpected: Resilient performance in an age of uncertainty (2nd ed.). Jossey-Bass.
TheorieToepassing / rechtvaardigheid1 bronkoppelingen
TheorieRechtvaardige procesvoering Greenberg, J. (1990). Organizational justice: Yesterday, today, and tomorrow. Journal of Management, 16(2), 399-432. https://doi.org/10.1177/014920639001600208
Onderbouwt dat fase-interventies legitimiteit verliezen wanneer verdeling, proces of communicatie als onrechtvaardig wordt ervaren.
APAGreenberg, J. (1990). Organizational justice: Yesterday, today, and tomorrow. Journal of Management, 16(2), 399-432. https://doi.org/10.1177/014920639001600208
TheorieToepassing / relationeel herstel1 bronkoppelingen
TheorieVertrouwen herstellen Mayer, R. C., Davis, J. H., & Schoorman, F. D. (1995). An integrative model of organizational trust. Academy of Management Review, 20(3), 709-734. https://doi.org/10.5465/amr.1995.9508080335
Onderbouwt dat herstelinterventies moeten werken aan competentie, welwillendheid en integriteit tegelijk.
APAMayer, R. C., Davis, J. H., & Schoorman, F. D. (1995). An integrative model of organizational trust. Academy of Management Review, 20(3), 709-734. https://doi.org/10.5465/amr.1995.9508080335
TheorieToepassing / gezondheid1 bronkoppelingen
TheorieWerkcontext en duurzame inzetbaarheid World Health Organization. (2019, May 28). Burn-out an "occupational phenomenon": International Classification of Diseases. https://www.who.int/news/item/28-05-2019-burn-out-an-occupational-phenomenon-international-classification-of-diseases
Onderbouwt dat professionele ontwikkeling begrensd wordt wanneer werkcontext structureel tot overbelasting leidt.
APAWorld Health Organization. (2019, May 28). Burn-out an "occupational phenomenon": International Classification of Diseases. https://www.who.int/news/item/28-05-2019-burn-out-an-occupational-phenomenon-international-classification-of-diseases
Diagnostische vragen
Waar stokt ontwikkeling? Welke hogere verwachting wordt gesteld terwijl een eerdere basis ontbreekt? Welke interventie past bij het laagste stadium dat nog onvoldoende ontwikkeld is?
Gebruik het model
Een zes-stadia-model voor persoonlijke en professionele ontwikkeling in kennisintensieve organisaties.